7 فصل نهم: تجارت خارجي
3 چشمانداز آينده
الف: گزينه روند موجود
پيشبيني متغيرهاي اصلي بخش تجارت خارجي بر اساس فروض مختلف صورت گرفته است. در ارتباط با صادرات كالاهاي غير نفتي، فرض شده است كه رشد آن در دوره ( 94-1384 ) مشابه دوره ( 80-1370 ) باشد. همچنين سهم صادرات صنعتي در صادرات كالاي غير نفتي براي دوره ( 94-1384 ) معادل با سهم آن در سال 1381 فرض شده است. به علاوه، با در نظر گرفتن متغيرهاي سرمايهگذاري خارجي و واردات به عنوان نهادههاي توليد، نرخ رشد اين متغيرها معادل با نرخ رشد توليد ناخالص داخلي تعيين شدهاست. از طرفي با فرض ثابت ماندن توليد نفت در سال افق معادل سال پايه و افزايش طبيعي مصرف داخلي، ميزان نفت قابل صدور در سال 1394 معادل 7/1 ميليون بشكه در روز در نظر گرفته شده است .
ب: گزينه مطلوب
گزينه مطلوب 1 (رشد سريع با رويكرد همپيوندي)
بر اساس اين گزينه فرض شده است كه:
1- نسبت صادرات كالاي غير نفتي در توليد ناخالص داخلي از (2/5%) در سال پايه به (10%) در سال افق افزايش يابد.
2- سهم صادرات صنعتي در صادرات كالاهاي غير نفتي از (49%) به (75%) افزايش يابد.
3- نسبت سرمايهگذاري خارجي به توليد ناخالص داخلي از (6/0%) به (2%) برسد. دو فرض اخير بر اساس مقايسههاي بينالمللي شاخصهاي مورد نظر در اقتصادهاي مشابه اقتصاد ايران نتيجهگيري شده است.
4- تراز تجاري از تعادل برخوردار باشد. لذا واردات كالا معادل صادرات كالا در نظر گرفته شده است.
5- در ارتباط با صادرات نفت خام فرض شده است كه اول اً با وجود افزايش توليد نفت خام به 4/4 ميليون بشكه در روز، تغيير قابل ملاحظهاي در ميزان صادرات نفت خام ايجاد نشود. ثانيا ً ، با توجه به رشد سريع اقتصادي و روند سريع صنعتي شدن، مصرف داخلي نفت خام معادل صادرات آن باشد .
گزينه مطلوب 2 (رشد متعادل با رويكرد همپيوندي)
بر اساس اين گزينه فرض شده است كه:
1- نسبت صادرات كالاي غير نفتي در توليد ناخالص داخلي از ( 2/5 %) در سال پايه به ( 7 %) در سال افق افزايش يابد.
2- سهم صادرات صنعتي در صادرات كالاهاي غير نفتي از ( 49 %) به ( 60 %) افزايش يابد.
3- نسبت سرمايهگذاري خارجي به توليد ناخالص داخلي از ( 6/0 %) به ( 1 %) برسد. دو فرض اخير بر اساس مقايسههاي بينالمللي شاخصهاي مورد نظر در اقتصادهاي مشابه اقتصاد ايران نتيجهگيري شده است .
4- فروض 4 و 5 گزينه مطلوب 1 (رشد سريع با رويكرد همپيوندي) نيز در اين گزينه در نظر گرفته شده است .
ج: خطوط راهبردي
1- افزايش جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي حداقل به ميزان 5/1 ميليارد دلار در سال (متوسط جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي توسط كشورهاي در حال توسعه در سال 2000ميلادي)
2- ايفاي نقش فعال در روند جهاني شدن از طريق عضويت در سازمان تجارت جهاني
3- آزادسازي مالي و تجاري از طريق گسترش بازارهاي مالي، اصلاح قوانين و مقررات ناظر بر فعاليتهاي تجاري و فراهم آوردن شرايط مناسب براي ورود سرمايههاي خارجي
4- فراهم ساختن زمينه براي جلب سرمايه و انتقال تكنولوژي خارجي
5- تقويت روابط با دنياي خارج از طريق عضويت در مجامع و اتحاديههاي منطقهاي و بينالمللي
6- تسهيل و تسريع در خصوصيسازي، لغو انحصارات و فراهم آوردن شرايط مناسب براي مشاركت بخش خصوصي
7- افزايش توان كشور در مقابله با شوكهاي خارجي
8- بسترسازي براي مقابله با خسارات احتمالي ناشي از عضويت در سازمان تجارت جهاني
9- توجه اساسي به موقعيت ممتاز ايران در ترانزيت كالا به كشورهاي آسياي ميانه و جذب گردشگران خارجي به منظور افزايش درآمدهاي ارزي كشور
10- اتخاذ سياستهاي راهبردي توسعه صادرات و جلب سرمايههاي خارجي در مناطق آزاد
11- تنوع بخشيدن به كالاهاي صادراتي به منظور كاهش تمركز كالايي و كشوري
12- ايجاد همگرايي قوانين و مقررات بخش تجاري كشور با قوانين و مقررات اتحاديههاي بينالمللي، منطقهاي و سازمان تجارت جهاني