7   جايگاه جمهوري اسلامي ايران

جمهوري اسلامي ايران از نظر ژئوپليتيك داراي موقعيتي است كه آن را در نظام بين‌الملل و ساختار منطقه‌اي در جايگاه ويژه‌اي قرار مي‌دهد.

برخورداري از انرژي فسيلي:

جمهوري اسلامي ايران در منطقه‌اي قرار گرفته است كه منبع تغذيه انرژي جهان به شمار مي‌رود و بخش قابل توجه منابع نفت و گاز جهان را در خود جاي داده است. ايران تنها كشوري است كه به هر دو حوزه نفت و گاز و همچنين به خليج فارس و درياي خزر دسترسي مستقيم دارد. ايران از لحاظ دارا بودن گاز، با بيش از 17 تريليون متر مكعب مقام دوم جهان را پس از روسيه دارد. از لحاظ نفت با ذخاير 3/12 ميليارد تن مقام پنجم جهان را پس از عربستان، عراق، كويت، و امارات متحده عربي دارد. با توجه به اينكه پيش‌بيني شده است كه اين نوع انرژي در سالهاي آتي همچنان نقش عمده خود را در جهان حفظ نمايد، نياز اكثر كشورهاي جهان اعم از توسعه يافته و در حال توسعه به اين نوع انرژي بيشتر خواهد شد. ايران با توجه به مزيت برخورداري از اين انرژي با استفاده بهينه و به‌كارگيري آن در صنايع جانبي مانند پتروشيمي مي‌تواند زمينه رشد و توسعه را با اشتغال و توليد و صادرات بيشتر فراهم نمايد و به اين طريق مرحله گذار را سريع‌تر طي كند.

ايران در نزديكي اسرائيل كه امنيت آن به لحاظ استراتژيكي براي آمريكا از اهميت زيادي برخوردار است، قرار دارد.

ايران محل تلاقي و راه ارتباطي اروپا به جنوب و جنوب شرق آسيا (محل زندگي بيش از يك سوم جمعيت جهان) مي‌باشد. به لحاظ موقعيت جغرافيايي مانند پلي كشورهاي اروپايي را به كشورهاي آسياي جنوب شرقي متصل مي‌كند. همچنين دسترسي كشورهاي تازه استقلال يافته آسياي ميانه و منطقه قفقاز به آبهاي آزاد از طريق ايران مهيا مي‌شود. ايران با توجه به موقعيت قرار گرفتن در كنار آبهاي ساحلي شمال و جنوب از امكان حمل و نقل ارزان كالا برخوردار است. همچنين با كنترل تنگه هرمز، از موقعيت استراتژيك ويژه‌اي برخوردار است. با توجه به برخورداري ايران از اين موقعيت مي‌تواند با ترانزيت كالا و مسافر بر درآمدهاي خود بيافزايد و زمينه توسعه را فراهم آورد.

برخورداري از يك بازار وسيع براي توليدات صنعتي و تجربه توليد صنعتي مي‌تواند به عنوان يك امتياز بزرگ جهت جلب سرمايه‌هاي خارجي و تسخير بازار در حوزه خليج فارس و كشورهاي آسياي ميانه محسوب شود.

به لحاظ دارا بودن تنوع آب و هوايي، از تنوع محصولات كشاورزي نيز، برخوردار است.

از لحاظ ساختار جمعيتي، نيروي جوان بخش اعظم جمعيت را به خود اختصاص داده است و در نتيجه اين امر موجب عرضه نيروي كار بيشتر شده است. نيروي كار چنانچه تحت آموزش قرار گيرد و از مهارتهاي مورد نياز برخوردار گردد مي‌تواند موجب بروز مزيت نسبي در بسياري از حلقه‌هاي توليد صنعتي در تقسيم كار بين‌المللي گردد.

برخورداري از مكانهاي تاريخي و ديدني بسيار در اكثر نقاط ايران مي‌تواند زمينه رونق بخشيدن به صنعت توريسم را فراهم آورد و در نتيجه موجب افزايش اشتغال و افزايش توليد ناخالص داخلي گردد. اين مهم، مي‌تواند كشور را در رسيدن به رشد و توسعه كمك كند و به طي كردن مرحله گذار سرعت بخشد.

به اين نقاط قوت بايد عنصر وحدت و يكپارچگي، روحيه مقاومت و ايستادگي مردم ايران را در مقابل تهديدات بيگانه اضافه كنيم. طي هشت سال دفاع مقدس، جمهوري اسلامي ايران وجهه‌اي از مقاومت از خود بر جا گذاشت كه تحسين جهانيان، حتي دشمنان بزرگتر از رژيم بعث سرنگون شده را برانگيخت. متأسفانه كشور نتوانست پس از پايان جنگ، از گوهر گرانقدر مقاومت و پيروزي و فرصتهايي كه پس از آن براي كشور فراهم آمد در تثبيت جايگاه شايسته خود در تضمين امنيت منطقه بهره جويد و رهبريت اقتصادي و تجاري را در حوزه خليج فارس و شاهراه ارتباطي اين حوزه براي خود تثبيت نمايد.

با توجه به اهميت منطقه‌گرايي، جمهوري اسلامي ايران لازم است به تبيين جايگاه شايسته خود در بلوك‌بنديهاي اقتصادي منطقه‌اي بازنگري اساسي نمايد و از موقعيت استراتژيك جغرافيايي خود در تجارت بين‌الملل و تقسيم بين‌المللي كار به نحو مطلوب بهره جويد، چرا كه جهان آينده، جهان مناطق و نه جهان واحدهاي ملي، خواهد بود و هر واحدي كه تعلق منطقه‌اي نداشته باشد به طور طبيعي از ضريب امنيتي كمتري براي حفظ خود و تأمين منافعش برخوردار خواهد بود. بنابر اين سياستهاي جمهوري اسلامي نيز بايد در قالب نظم‌هاي نوين منطقه‌اي، سياستهاي توسعه‌اي خود را پياده كند و پويايي نظم اقتصاد جهاني را پشتوانه تحكيم و تعميق سياستهاي برون‌نگر خود قرار دهد. مشاركت نهادهاي بين‌المللي و شركتهاي فرامليتي به طور مسلم نقش تعيين كننده‌اي در بهره‌گيري از پتانسيلهاي كشور پهناور ايران دارد.