Sheet 1
گونه‌شناسي مساجد كشور
  پيش‌نويس اول: 26 خرداد 1398
  بر اساس مذهب
    شيعه
      دوازده امامي
      ساير
    سنّي
      شافعي
      مالكي
      حنبلي
      حنفي
      ساير
  بر اساس منطقه
    قوميّت
      فارس
      عرب
      كرد
      لر
      ساير
    زبان
      فارسي
      كردي
      بلوچي
      عربي
      تركي
      ساير
    لهجه
      گيلكي
      مازني
      اصفهاني
      ساير
    وسعت
      مركز كشور
        مساجد شهر تهران
      مركز استان
      شهرستان
      روستاي پرجمعيت
      روستاي كم‌جمعيت
    موقعيت
      كوهپايه
      كويري
      ساحلي
      كوهستاني
    مجاورت
      حرم ائمه
        مساجد مجاور حرم امام رضا ع
      امام زادگان
        مساجد مجاور مقبره امام زادگان
    جمعيّت
      ساكن
        بازار
          مساجدي كه در ميان بازار بنا شده‌اند
        دانشگاه
          مساجد و نمازخانه‌هاي دانشگاه‌ها
        حوزه
          مساجد و نمازخانه‌هاي مدارس حوزه علميه
        تجاري
          مساجد ساخته شده در بازارچه‌هاي تجاري
        كارخانه
          مساجد و نمازخانه‌هاي كارخانه يا كارگاه
        اداري
          نمازخانه‌هاي ادارات
      عبوري
        زيارتي
          مساجد واقع در مسير اماكن زيارتي
        مسافرتي
          مساجد واقع در مسيرهاي مسافرين داخلي
        توريستي
          مساجد واقع در مسير توريست‌هاي خارجي
        ايستگاهي
          مساجد واقع در ترمينال‌هاي اتوبوسراني و راه‌آهن و فرودگاه
        تفريحي
          در پارك‌ها و مراكز تفريحي
      دور افتاده
        مساجدي كه نه مردم ساكن در كنار آن هست و نه معمولاً در مسير هستند
  بر اساس امام جماعت
    سن
      جوان
        زير 35 سال
      مسنّ
        بين 35 تا 65 سال
      پير
        بالاتر از 65 سال
    شخصيت
      شاخص
        امام جماعت فرد شاخصي‌ست، مانند يك مرجع تقليد يا استاد حوزه يا مبلّغي مشهور
      غير شاخص
    حضور
      راتب
        يك امام جماعت تمام وقت نماز اقامه مي‌كند
      پاره‌وقت
        امام جماعت فقط براي بعضي اوقات به مسجد آمده و نماز اقامه مي‌كند
      چند امامي
        اوقات مختلف نماز داراي امام جماعت مختلف است، مثلاً نماز صبح را يك امام و نماز ظهر و عصر را امام جماعت ديگري اقامه مي‌كند
      بدون امام
    وضعيت
      روحاني
        معمّم دائم
        معمّم موقّت
      غير روحاني
    سكونت
      اهل همان منطقه
      هجرت
        اقامت موقت در آن منطقه
      مقيم منطقه ديگر
    موافقت
      همراهي با نظام اسلامي
      ديدگاه‌هاي مخالف با نظام
    سياسي
      داراي جهت‌گيري‌هاي روشن سياسي
        انقلابي ولايتي
        انقلابي
        بي‌تفاوت به انقلاب
        ضد انقلابي
      بدون دخالت در سياست
    فعاليت
      صرفاً اقامه نماز
      مداخله در هيئت امنا و امور مسجد
      امور فرهنگي
        كانون‌هاي فرهنگي
        كلاس براي جوانان
        كلاس براي بانوان
  بر اساس بنا
    ساخت
      قديمي
        آثار باستاني و ميراث فرهنگي
          توريستي
            معمولاً توريست‌ها براي تماشاي مسجد مي‌آيند
          غيرتوريستي
        فرسوده و كلنگي
      جديد
        ساخته شده در دهه‌هاي اخير
      مدرن
        به سبكي غير از مساجد سنّتي، مثلاً بدون گنبد يا با گنبدهاي غيرمتعارف
    وسعت
      كوچك
        فقط يك شبستان براي نماز
      متوسط
        شبستاني كوچك همراه با حياط و چند اتاق
      بزرگ
        چند شبستان و صحن‌هاي متعدّد
    مالكيت
      وقف
        تحت نظر متولّي مشخص
        تحت نظر اوقاف
      دولت
        شهرداري يا دهداري
      خصوصي
        مثلاً نمازخانه‌اي داخل يك بازارچه تجاري كه تحت تملّك صاحب بازارچه است
    وضعيت
      سالم
      نيازمند تعمير
      نياز به جابه‌جايي
        مثلاً به خاطر ساخت جاده يا خيابان در طرح افتاده است
    حمايت
      تحت نظر فردي شاخص
        مثلاً مسجدي كه زير نظر يكي از مراجع است
      تحت نظر سازمان
        مسجدي كه زير نظر يك دانشگاه است مثلاً
      مردمي
    سرويس بهداشتي
      داراي سرويس
        داخل بناي مسجد
        كنار مسجد
        دور از مسجد
      داراي حمّام در سرويس بهداشتي
      فعاليت
        فقط در اوقات نماز
        فقط روزها
        در تمام ساعات شبانه روز
      وضعيت
        تميز
        قابل تحمّل
        غير قابل تحمّل
      مصرف
        كم‌مصرف
          استفاده فقط توسط نمازگزاران
        پر مصرف
          رانندگان و مسافران
            در راه‌ها مثلاً
          همسايگان
            مثلاً مغازه‌داران محل
      مسئول
        داراي مسئول نظافت
        بدون مسئول نظافت
      تجهيزات
        فقط آفتابه
        داراي شيلنگ
        صابون‌ريز مايع
        خشك‌كن دست
        فلاش‌تانك
          دستي
          خودكار
            مانند مرقد امام كه بعد از خروج عمل مي‌كند
        تهويه
        عطرپاش خودكار
        نور و روشنايي
        كف‌سازي بهداشتي
        قفل در از داخل سرويس
        آويز لباس در داخل سرويس
        نمايانگر امنيتي
          باز بودن زير در
          داراي روزنه در بالاي در
        پنجره
          ارتباط هر سرويس از طريق پنجره با فضاي بيرون از بنا
        وضوخانه
          بخشي مجزّا از سرويس براي وضو گرفتن
      بدون سرويس بهداشتي
  بر اساس هيئت امنا
    سن اكثريت
      جوان
        زير 35 سال
      مسنّ
        بين 35 تا 65 سال
      پير
        بالاتر از 65 سال
    شخصيت
      شاخص
        داراي اشخاص مشهور در ميان خود
      غير شاخص
    حضور
      حضور پيوسته اعضا در مسجد
      اداره مسجد بدون حضور دائمي
    سكونت
      اهل همان منطقه
      مقيم منطقه ديگر
    موافقت
      همراهي با نظام اسلامي
      ديدگاه‌هاي مخالف با نظام
    سياسي
      داراي جهت‌گيري‌هاي روشن سياسي
        انقلابي ولايتي
        انقلابي
        بي‌تفاوت به انقلاب
        ضد انقلابي
      بدون دخالت در سياست
    فعاليت
      صرفاً اهتمام به امور جاري مسجد
        موافقت با فعاليت‌هاي فرهنگي
        مخالفت با فعاليت‌هاي فرهنگي
      همكاري در امور فرهنگي
  بر اساس خادم
    حضور
      داراي خادم
      بدون خادم
    وضعيت
      دائم
      موقت
    اسكان
      در مسجد
      نزديك مسجد
      دور از مسجد
    سن
      جوان
        زير 35 سال
      مسن يا پير
        بالاي 35 سال
    فعاليت
      فعال
        انجام دقيق نظافت و امور نگهداري مسجد
      غيرفعال
        عدم اهتمام به مراقبت كافي از مسجد
    تأهل
      مجرّد
      متأهل
        اسكان همراه با خانواده
        اسكان بدون خانواده
  بر اساس نمازگزار
    سن اكثريت
      نوجوان
        مانند نمازخانه‌هاي مدارس ابتدايي
      جوان
      مسن يا پير
    شغل اكثريت
      مثلاً به دليل نزديكي به كارخانه بيشتر آن‌ها كارگر باشند
    فعاليت
      حضور در مسجد فقط براي نماز
      حضور در مسجد براي نماز و همچنين فعاليت‌هاي ديگر
    كميّت
      اندك
        معمولاً زير ده نفر
      متوسط
        معمولاً بيش از ده نفر
      انبوه
        معمولاً بالاي صدنفر
    جنسيّت
      فقط آقايان
      فقط بانوان
        مثلاً نمازخانه‌هاي مدارس دخترانه
      هم آقايان و هم بانوان
  بر اساس اصالت
    سابقه درخشان
      سابقه فعاليت‌هاي سياسي
        مساجدي كه مبارزات انقلابي از آن‌جا مديريت مي‌شده
      سابقه حضور شخصيت‌هاي برجسته مذهبي
        مثلاً مسجدي كه آيةالله بهاءالديني در آن نماز مي‌خوانده
      سابقه تأسيسي
        فلان شخصيت مهم در فلان زمان آن را بنا كرده
    نسل‌هاي پياپي
      پدر و پسر در اين مسجد نماز خوانده و مردم محلّي از كودكي در آن مسجد رفت و آمد داشته و به آن تعلّق حس مي‌كنند
    شهرت
      نام مسجد براي خيلي از مردم دور و نزديك شناخته شده است