Map 1
فهرست كتاب
معراج السعادة
  احمد نراقي
  مقدمات نافعه
    شناختن نفس مقدمۀ شناختن خدا
    تأثير شناختن نفس در تهذيب اخلاق
    تركيب انسان از جسم و نفس
    راه شناختن نفس
    حقيقت و ماهيت آدمي
    سير به عالم بالا با جنبه روحاني
    لذت و الم جسم و روح
    مفاسد بيماري نفس و فوائد صحت آن
    علم بدون تزكيه،علم نيست
    توجه به صحت جسم،و غفلت از صحت روح
    حصول ملكات نفسانيه به تكرار اعمال
    فايده علم اخلاق و برتري آن بر ساير علوم
    تهذيب اخلاق و ثمره آن
    سعيد مطلق كيست
  باب دوم
    قواي نفس انساني و اخلاق ذميمه
    قواي چهارگانه و تبعيّت ساير قوا از آنها
    قوّۀ عاقله
    لذت و ألم قواي چهارگانه
    منحصر نبودن لذات در لذات جسم
    سعي در استيلاي قوه عاقله بر ساير قوا
    قواي چهارگانه سر منشأ نيكيها و بديها
    شأن قواي چهارگانه
    كارفرمايي قوه عامله
    اجناس صفات رذيله
    مقابل هم بودن اوصاف رذيله و صفات فاضله
    مشتبه شدن صفات رذيله به صفات حسنه
  باب سوم
    محافظت اخلاق حميده و معالجه اخلاق رذيله
    حفظ تعادل اخلاق حميده
    شباهت علم اخلاق به علم طب
    مقدمات تزكيه نفس
    تشخيص امراض نفساني
    اسباب امراض نفساني
    راه معالجه امراض نفساني
  باب چهارم
    اخلاق حسنه و ذميمه و فوايد و مفاسد آنها
    مقام اوّل عدالت
      اقسام و درجات عادل
      اقسام عدالت
      عدالت سرمنشأ كمال و سعادت
      اتصاف مصلح به عدالت
    مقام دوم معالجۀ اخلاق ذميمه به قوّه عاقله
      معالجۀ جربزه و جهل و تحصيل ضدّ آنها
      حكمت در مقابل جربزه و جهل
      شرافت و فضيلت علم و علماء
      آداب و شروط تعلّم
      آداب تعليم
      علم اصول عقايد
      احتراز از معاصي سبب اعتقاد جازم
      تلقين ترجمه عقايد به اطفال
      وجوب عيني علم اخلاق
      علم مقدمه عمل
      جهل مركب
      شك و حيرت
      يقين و اقل مراتب آن
      علامات صاحب يقين
      مراتب يقين
      شرك و اقسام آن
      توحيد و اقسام آن
      مراتب توحيد و اثرات آن
      علائم ترقّي در مراتب توحيد
      آشنائي با اسرار ملك و ملكوت
      الهام ربّاني و وسوسۀ شيطاني
      خواطر نفساني و وساوس شيطاني
      افكاري كه دل را مشغول مي‌كند
      اقسام الهام و وسوسه و علامات آنها
      مضرّات وساوس شيطاني و خواطر نفساني
      معالجه امراض نفساني
      غفلت از خدا سبب وسوسه شيطان
      ذكر قلبي مانع وساوس و خواطر
      كيفيّت سدّ ابواب خواطر،و رفع وساوس
      خواطر و افكار محموده و اقسام آنها
      تدبّر در آفرينش اقليم وجود
      حكمت الهي در خلقت پشه و زنبور
      قدرت‌نمايي حق در خلقت انسان
      تفكّر در استخوان‌ها و رگهاي بدن
      تأمّل در عجايب استخوان سر
      نگاهي به اسرار چشم و نقش آن
      در عجايب گوش
      حكمتهاي نهفته در صورت انسان
      دستگاه گوارش بدن
      دستگاه گردش خون
      نگاهي به چگونگي خلقت دستها و انگشتان
      تركيب مخصوص آفرينش پاي آدمي
      حكمت الهي در غذا و تربيت نوزاد
      نقش قوّه خياليّه و واهمه و عاقله
      فو و بخشش و فضيلت آن
      غلظت و درشتي در گفتار و كردار
      شرافت مدارا كردن با مردم
      كج خلقي
      معالجه كج خلقي
      عداوت و دشمني
      معالجۀ عداوت و دشمني
      مذمت ضرب،فحش،لعن و طعن
      نفرين به مسلمان
      تفكر در آيات آفات
      عجب و خود بزرگ بيني و مذمت آن
      عجب،سر منشأ آفات و صفات خبيثه ديگر
      مشاهده قدرت پروردگار در كره زمين
      انواع گياهان و فوايد آنها
      درختان و شكوفايي آنها
      اصناف حيوانات
      عجايب درياها
      تفكّر در كرات آسماني
      عظمت آسمان‌ها
      تفكّر در اعمال و افعال خود
      مكر و حيله
      طريقه خلاصي از مكر و حيله
    مقام سيم
      صفات رذيله متعلق به قوه غضبيه
      تهوّر
      جبن
      خوف و اقسام آن
      انواع خوف مذموم
      علل خوف از مرگ
      اطمينان قلب و طريقه تحصيل آن
      ايمني از مكر خدا
      سبب ايمني از مكر اللّه
      خوف از خدا و انواع آن
      مكروهاتي كه سر منشأ خوف و ترس است
      خوف از سوء عاقبت
      خوف از خدا عالي‌ترين درجه خوف
      كيفيّت تحصيل صفت خوف از خدا
      علت نترسيدن از سوء خاتمه
      راه محافظت خاطر از معاصي در وقت مردن
      يأس و نااميدي از رحمت خدا و مذمّت آن
      رجاء و اميدواري به خدا
      آيات و اخبار در فضيلت رجاء
      معالجه مرض عجب
      معالجه تفصيلي مرض عجب
      علاج عجب به علم
      علاج عجب به عبادت و طاعت
      علاج عجب به ورع و تقوي و نحو اين‌ها
      علاج عجب به حسب و نسب
      علاج عجب به جمال
      در علاج عجب به مال
      علاج عجب به قوّت و قدرت خود
      علاج عجب به جاه و منصب و نحو اين‌ها
      علاج عجب به عقل و زيركي خود
      شرافت شكسته نفسي و حقير شمردن خود
      كبر و فرق آن با عجب
      اموري كه وسيله نجات مؤمنين است
      متكبرين در روز قيامت
      اقسام تكبر و درجات متكبرين
      طريقۀ معالجه تكبر
      علائم و نشانه‌هاي تكبر و تواضع
      تواضع و فروتني
      مذموم بودن ذلت و خواري
      افتخار(فخر)و مذمت آن
      بغي و سركشي و علاج آن
      خودستايي
      عصبيّت
      كتمان حق و مذمت آن
      انصاف
      قساوت قلب و سخت دلي و علاج آن
    مقام چهارم
      صفات رذيله متعلق به قوه شهويه
      مذمت شره و مفاسد شكم پرستي
      ثمرات گرسنگي
      مفاسد پيروي از شهوت فرج
      مذمت خمود و فوايد نكاح
      عفت،ضد شره و خمود
      حقيقت دنيا في نفسه
      حقيقت دنيا در حق بندگان
      تقسيم دنيا به مذموم و غير مذموم
      مذمت دنيا و بي‌ارزشي و بي‌اعتباري آن
      چيزهايي كه دنيا را به آنها تشبيه كرده‌اند
      بيان دنياي ممدوح و مذموم
      اقسام آنچه در دنيا هست
      فقر و غنا و حالتهاي آنها
      مذمت مال و مالداري
      مدح مال
      رجاء و اميدواري بدون طاعت
      خوف اصلح است يا رجاء؟
      طريقه تحصيل رجاء
      مفاسد مال
      ضعف نفس و معالجه آن
      فوايد مال
      قوت نفس و طريقه تحصيل آن
      طرق رهايي از مفاسد مال
      دنائت همت و مذمت آن
      زهد و فضيلت آن
      بي‌غيرتي و بي حميّتي و مذمت آن
      زهد و زاهد از ديدگاه آيات و روايات
      غيرت در دين و ناموس
      نگاهي بر زهد پيامبر(ص)و علي(ع)
      غيرت در اولاد و تربيت آن
      درجات و اقسام زهد
      غيرت در مال
      عجله و شتابزدگي و مذمت آن
      وقار و طمأنينه
      سوء ظن و بد دلي به خدا و خلق
      طريقه معالجه بدگماني به خدا و خلق
      حسن ظن به خدا و خلق
      غضب و اسباب آن
      غضب مفرط و مفاسد آن
      زاهد حقيقي و علايم او
      معالجه غضب
      مفاسد غنا و بي‌نيازي
      فقر و اقسام آن
      فضيلت و شرافت فقر و فقرا
      فضيلت فقير صابر و راضي،بر غني شاكر و سخي
      فضيلت فقير حريص بر غني حريص
      فرق بين فقير و گدا و مذمت تكدّي
      اقسام احتياج آدمي و كيفيّت سؤال كردن در آنها
      حرص و مفاسد آن
      ملكه قناعت
      طريقه معالجه صفت حرص،و تحصيل ملكۀ قناعت
      طمع و مفاسد آن
      شرافت استغناء و قطع طمع
      بخل و مذمت آن
      فضيلت سخاوت
      ايثار،بالاترين مرتبه سخاوت
      معالجۀ مرض بخل
      چگونگي مصرف مال
      نكات باطنيه سخاوت
      زكاة
      اسرار وجوب زكاة
      آداب انفاق كننده
      علاج منت گذاردن و ايذاي فقير
      آداب انفاق شونده
      خمس
      نفقه اهل و عيال
      صدقات مستحبه
      هديه
      مهماني كردن و آداب آن
      آداب ميهمان
      حق معلوم،و حق حصاد
      قرض دادن
      مهلت دادن قرض دار
      اعانت مسلمين نمودن
      حفظ آبرو و دفع شرّ اشرار
      ساختن مسجد،مدرسه و پل
      مال حرام خوردن
      اموال حلال و حرام و مشتبه و درجات آنها
      فرق بين هديه و رشوه
      فضيلت اجتناب از مال حرام
      مداخل مال حلال
      اصناف دزدان و گدايان
      خيانت و غدر در مال
      خوض در باطل
      سخن بي‌فايده گفتن
      خاموشي و ترك سخنان لغو و بي‌فايده
    مقام پنجم
      صفات متعلق به قوه عاقله،غضبيه و شهويه
      حسد و مفاسد آن
      حسود سود نمي‌برد
      مراتب حسد
      موجبات حسد
      حسدورزي هر صنفي به صنف خود
      محبت دنيا منشأ همه اسباب حسد
      معالجه مرض حسد با علم و عمل
      حسد مايه ضرر دنيوي حاسد است نه محسود
      دو قسم حسد مذموم و حرام
      مدح و فضيلت نصيحت و خير خواهي
      اهانت و تحقير نمودن بندگان خدا و مذمت آن
      تعظيم و احترام كردن به بندگان خدا و فضيلت آن
      احترام پيران
      احترام سادات
      ظلم و مفاسد آن
      برگشت اثر هر ظلمي،به خود ظالم يا به اولاد او
      پاسخ ظالم در روز قيامت
      آه مظلوم
      اعانت به ظالم و راضي به فعل او شدن
      عدالت و فضيلت آن
      فوايد دنيوي عدالت
      آثار و لوازم عدالت
      حكايت دادرسي نمودن سلطان محمود غزنوي
      حكايت دادرسي سلطان ملك شاه
      معالجه مرض ظلم و تحصيل ملكه عدالت
      ترك اعانت مسلمين و عدم اهتمام در امور ايشان
      اهتمام در ثواب قضاي حوايج مسلمين و اعانت بر ايشان
      ثواب اعانت بر مسلمين و برآوردن حاجات ايشان
      كوتاهي و مسامحه كردن در امر به معروف و نهي از منكر
      اهتمام در امر به معروف و نهي از منكر
      وجوب امر به معروف و نهي از منكر و شرايط آن
      شرايط آمر و ناهي
      شرايط امر و نهي‌شونده
      مراتب امر به معروف و نهي از منكر
      مختصري از محرّمات شايعه در ميان مردم
      مذمت قهر كردن و دوري از برادران ديني
      فضيلت و ثواب آشتي و الفت
      قطع صله رحم و اسباب آن
      وجوب و فضيلت صله رحم و فوايد آن
      مراد از رحمي كه صله آن واجب و قطع آن حرام است
      عقوق والدين و مذمّت آن
      فضيلت نيكي به والدين
      حقوق همسايگان
      مذمت عيبجويي كردن
      فضيلت عيب‌پوشي كردن
      مذمت فاش كردن راز مردم و فضيلت رازداري
      سخن چيني و نمّامي و مفاسد آن
      اعتنا نكردن به سخن نمّام
      افساد ميان مردم و ذمّ و عقاب آن
      اصلاح ميان مردم و فضل و ثواب آن
      شماتت كردن
      مراء و جدال و مخاصمه
      ممدوح بودن خصومت در حق شرعي
      سخريّه و استهزاء كردن
      مزاح و خنده و بذله‌گويي و شوخي‌كردن
      معني و حقيقت غيبت
      غيبت به غير زبان
      شنونده غيبت نيز حكم غيبت كننده را دارد
      آيات و اخبار وارده در حرمت و مذمت غيبت
      معالجۀ اجمالي مرض غيبت
      معالجۀ تفضيلي مرض غيبت
      مواضعي كه غيبت در آنها جايز است
      مواضعي كه بعضي از علماء،حكم به تجويز غيبت كرده‌اند
      شرافت ستايش و مدح مسلمين
      دروغ گفتن
      مواضعي كه دروغ گفتن در آنها جايز است
      توريه كردن
      دروغهاي حرامي كه مردم در آنها سهل‌انگارند
      اجتناب از كذب،و طريقه خلاصي از آن
      دروغ گفتن مايۀ رسوايي
      صدق و راستگويي
      كذب در كردار و اعمال
      كذب در اخلاق و مقامات دين
      مفاسد و آفات زبان
      صمت و خاموشي ضدّ آفات و مفاسد زبان
      حبّ جاه،شهرت،و رياست
      آيات و روايات وارده در مذمّت حبّ جاه و شهرت
      جاه و رياست بي‌ضرر و ممدوح
      علاج عملي مرض حب جاه و رياست
      حكايت شاهزاده‌اي كه مي‌خواست داماد شود
      معالجه عملي حبّ جاه
      شرافت گمنامي و بي‌اعتباري
      حكايت فرزند گمنام هارون الرّشيد
      قصه معاويه،پسر يزيد پليد
      دوست داشتن مدح و ثنا،و كراهت داشتن ذمّ
      مراتب صاحب صفت فوق
      اسباب مدح و خوش‌آمد گويي
      معالجه حبّ مدح و ثنا،و كراهت ذمّ
      معالجه كراهت از مذمّت
      علاج عملي صفت مذكور
      ريا
      اقسام و انواع ريا
      مفاسد اقسام ريا و احكام آنها
      تا ريا ريشه كن نشده عبادات لازم است در خلوت انجام شود
      علاج ريا
      معالجه عملي مرض ريا
      اخلاص
      آفات اخلاص
      فضيلت و شرافت اخلاص
      نفاق و دورويي،و مذمّت آن
      موارد استثنا شده از نفاق
      غرور و مذمّت
      طوايف اهل غرور،و اسباب غرور،و معالجه آنها
      كفار و صاحبان مذاهب فاسد
      اهل فسق و معاصي
      اهل علم
      واعظان
      مغرورين از اهل عبادت
      اهل تصوف،و درويشان و فريفتگان
      سلاطين و حكام و صاحبان امر و نهي
      اغنيا و مالداران
      طول امل و اسباب آن
      قصر أمل و فوايد آن
      طوايف مختلف مردم در رابطه با طول أمل و قصر أمل
      معالجه طول أمل
      گناهكاري و اصرار بر معاصي و عدم پشيماني از آن
      توبه و پشيماني و اسباب آن
      فضيلت توبه
      توبه از همه گناهان
      قبولي توبۀ داراي شرايط
      حكايت توبۀ«شعوانه»
      حكايت توبه مرد گناهكار و قبولي توبه‌اش
      اقسام توبه و بيان آنها
      شرايط توبه از نظر حضرت علي(ع)
      اجتناب از گناهان كبيره،كفّاره گناهان صغيره
      اسبابي كه گناه صغيره را كبيره مي‌كنند
      اقسام توبه كنندگان
      عدم اعتماد به نفس نبايد مايۀ پشيماني از توبه شود
      فراموشي از اعمال خود،و غفلت از محاسبه آنها
      محاسبه و مراقبه
      عقل،تاجر راه آخرت
      مرابطه و اجزاي آن
      كيفيت محاسبه نفس
      اسبابي كه اعمال مرابطه با آنها آسان مي‌شود
      مطالعه احوال صالحين سلف
      مذمت كراهت و شرافت ضدّ آن(محبّت)
      وجوه ادراك آدمي و اقسام موجودات
      اسباب محبّت و اقسام آن
      هيچ دلي از محبّت خالي نيست
      محبّت به خدا بالاترين محبّت‌ها
      اجتماع همه اسباب محبّت در حقّ پروردگار
      فساد قول كسي كه محبّت خدا را فقط مواظبت بر طاعات مي‌داند
      محبّت خدا از نظر قرآن و پيامبر اكرم(ص)
      محبّت خدا از نظر پيامبران الهي
      محبّت خدا اكمل لذّتها
      راههاي لقاء و مشاهده و وصال حضرت حقّ
      طريق تحصيل محبّت و معرفت خدا
      علايم و آثار محبّت خدا
      حكايت بنده‌اي كه ذرّه‌اي از معرفت خدا به او عطا شد
      علايم و آثار ديگر محبّت و معرفت خدا
      إبراهيم خليل الرّحمن و محبّت و معرفت خدا
      حكايت فرزند قرباني كردن إبراهيم
      حقيقت شوق به لقاي خدا
      حقيقت أنس به خدا
      خلوت و عزلت و فوايد آن
      فوايد مخالطه با مردم
      خلوت و عزلت بهتر است يا مخالطه با مردم؟
      آيات و اخباري كه دلالت مي‌كنند كه خدا بندگان خود را دوست دارد
      پيرامون حبّ في اللّه و بغض في اللّه
      درجات معصيت و اظهار بغض
      وفا و جفا
      اعتراض بر اراده و تقديرات خدا
      رضا بر قضا و مقدرات الهي
      رضا از ثمرات محبّت
      عدم منافات رضا با دعا
      حلم و كظم غيظ
      در صدد انتقام بودن و مذمت آن
      طريق تحصيل رضا
      حزن و اندوه بر امور دنيويّه و علاج آن
      مذمّت بي‌اعتمادي به خدا و اعتماد به غير خدا
      توكّل بر خدا و فضيلت آن
      تقسيم امور بندگان
      عدم منافات اسباب با توكّل
      درجات توكّل
      طريقه تحصيل صفت توكّل و علامت حصول آن
      كفران نعمت و شكر آن
      فضيلت شكر نعمت
      شناختن اشيايي كه رضاي خدا در آنهاست
      شكر نعمت و كفران نعمت به اموري كه در اختيار انسان است
      شناختن نعمتهاي الهي
      فهميدن و درك غذا قبل از خوردن
      رغبت آدمي به غذا
      حكمتهاي نهفته در دانه گندم
      تصرّفات لازم براي تحصيل نان
      طبقات و اصناف ملائكه و اعمال ايشان
      سبب تقصير مردم در شكرگزاري
      طريقه تحصيل شكرگزاري حضرت باري
      جزع و بي‌تابي
      صبر و شكيبايي
      صبر در حال رفاهيّت و نعمت
      ثمراتي كه بر صبر مترتّب مي‌شود
      اموري كه طالب صبر بايد مراعات نمايد
      صبر حضرت ايّوب(ع)
  باب پنجم
    اسرار و آداب عبادت
    مقصد اوّل
      در طهارت و نظافت
      آداب باطنيّه طهارت بدن از خبث
      آداب باطنيّه طهارة بدن از حدث
      ازاله فضلات و كثافات بدن
    مقصد دوّم
      آداب باطنيّه نماز،ذكر و دعا
      بعضي از اسرار و آداب باطنيّه نماز
      چيزهايي كه حقيقت و روح نماز است
      غفلت،مخالف روح و حقيقت نماز
      علل و اسباب آداب باطنيّه نماز
      طريقه تحصيل اسباب و آداب باطنيّه نماز
      اقسام اسباب مشغولي دل
      اسرار و اشارات متعلّقه به شروط و افعال و اركان نماز
      آداب دخول در نماز
      آداب قرائت و بقيّه اعمال نماز
      آداب و شرايط امام جماعت
      در بعضي از آداب باطنيّه ذكر و دعا
      بعضي از آداب و شرايط ذكر
      بعضي از آداب و شرايط دعا
    مقصد سوم
      آداب تلاوت قرآن،روزه،حج و زيارت
      بعضي از شرايط و آداب تلاوت قرآن
      آداب ظاهريّه قرائت قرآن
      آداب باطنيّه قرائت قرآن
      شمّه‌اي از آداب روزه
      درجات روزه
      بعضي از آداب حجّ
      بعضي از اسرار آداب باطنيّه حجّ
      اموري كه هنگام توجّه به حجّ بايد مراعات شود
      اسرار باطنيّه مقدّمات و اعمال حجّ
      آداب زيارت بعضي از مشاهد مشرّفه